Jak działa koncentracja uwagi i dlaczego bywa na wagę….. życia?

Dziś opowiem Ci nieco o tym, co dzieje się w Twoim mózgu, kiedy się na czymś koncentrujesz i dlaczego jest to tak ważny proces.

Wyobraź sobie, że znajdujesz się w muzeum Vincentego Van Gogha w Amsterdamie i słuchasz przewodnika opowiadającego o obrazie pt. „Gwiaździsta Noc”. Słowa przewodnika skłaniają Cię do koncentracji na kolorach obrazu i kształtach elementów na nim przedstawionych. Jeśli powie on o małych domach na tle krajobrazu, będziesz wówczas w stanie dostrzec również smukłą bladoniebieską wieżyczkę. Wiedza przewodnika oraz Twoje oczekiwania, co do obrazu pomogą Ci dostrzec te jego elementy, które normalnie mogłyby „umknąć” Twojej uwadze.

Z drugiej jednak strony Twoja uwaga mogła być początkowo zdominowana przez aspekty zewnętrzne, np. Twój wzrok mógł być bardziej przyciągnięty przez duży żółty księżyc znajdujący się po prawej stronie obrazu. Dlatego dopiero nieco później mogłeś skupić uwagę na subtelniejszych jego atrybutach, o których mówi przewodnik.

Co by się jednak stało, gdyby w sąsiednim pomieszczeniu włączyłby się alarm?

Myślę, że Twoja uwaga zostałaby od razu skierowana w stronę jego źródła. Nowe, nieoczekiwane i potencjalnie niebezpieczne sygnały mają bowiem wysoki priorytet dla naszego mózgu.

Przykład ten pokazuje, że w procesie koncentracji uwagi biorą udział tak naprawdę trzy czynniki. Z jednej strony bowiem uwagę kontrolują Twoja wiedza, doświadczenia, oczekiwania i Twoje cele (tzw. procesy góra-dół). Jeśli np. powiedziałabym Ci, że w pomieszczeniu w którym się znajdujesz przebywa kosmita, to być może spodziewałbyś się bardziej zobaczyć ufoludka (którego postać znasz z filmów science-fiction) , niż „obcego” który ma np. postać dymu. Z drugiej strony na Twoją uwagę wpływają czynniki sensoryczne (procesy dół-góra), np. obiekty większe, bardziej kolorowe czy poruszające się są łatwiej dostrzegalne przez Twoje oczy. Dodatkowo jeszcze – bodźce nowe i nieoczekiwane mogą przechwycić Twoją uwagę dużo łatwiej niż bodźce znane.

Kiedy już zatem wiesz, jak mniej więcej działa Twoja koncentracja uwagi będziesz mógł zapewne wyobrazić sobie, jak skomplikowane procesy musiały zachodzić w głowach pielęgniarek z Centrum Medycznego Kaiser Permanente w San Francisco, którym w trakcie wydawania leków dla pacjentów przerywano od 5 do 10 razy. Błędy medyczne okazały się bowiem poważnym problemem w życiu tego szpitala, gdyż obok niezliczonych przypadków śmiertlenych, oszacowano je na 3.5 miliarda dolarów dodatkowych wydatków medycznych. Z tych powodów powołano specjalny zespół, którego zadaniem było rozwiązanie kwestii z błędami leków. Becky Richards, dyplomowana pielęgniarka, którą poproszono o pomoc w tym temacie zaproponowała, aby pielęgniarki w momencie wydawania leków nosiły jasne kolorowe kamizelki, będące sygnałem dla innych, że są zajęte pracą i że nie powinno się im przerywać. Zdawała sobie ona bowiem sprawę z tego, że to rozpraszające środowisko jest główną przyczyną błędów.

Pomimo, że początkowo pielegniarki noszenie kamizelek postrzegały za mało komfortowe, okazało się że dzięki temu rozwiązaniu liczba błędów podczas podawania leków zmniejszyła się o 45%. Dlatego w 2007 r. Kaiser South San Francisco objął programem prawie cały szpital (poza oddziałem onkologicznym, który odmówił współpracy i na którym liczba błędów związanych z wydawaniem leków nie zmieniła się). Oprócz zmniejszenia liczby błędów pielęgniarki zauważyły, że wydawanie leków zachodzi o wiele szybciej i sprawniej, niż przed wdrożeniem tego rozwiązania. Stopniowo zamiast kamizelek zaczęto wprowadzać subtelniejsze sygnały wysokiej koncentracji uwagi u pielęgniarek, tj. szarfy przy ubraniu. Taki sygnał (uzgodniony wcześniej z pacjentami i pozostałym personelem medycznym), okazał się dobrym sposobem na zwiększenie nierozpraszalności sanitariuszek.

Mam nadzieję, że podstawie tego przykładu dostrzegasz już, że koncentracja uwagi nie jest teorią czy abstrakcją oderwaną od rzeczywistości i jej problemów, ale ważnym jej aspektem, który może nie tylko istotnie podnieść jakość naszego życia, ale też zwiększyć jego bezpieczeństwo.

Zachęcam Cię do zastanowienia się, co możesz zrobić aby zwiększyć swoje skupienie uwagi podczas wykonywania ważnych czynności i zadań. Może wyłączysz powiadomienia w telefonie na czas pracy, a może weźmiesz przykład z wspomianych pielęgniarek i ustalisz ze swoim otoczeniem symbol, który da innym do zrozumienia, żeby teraz Ci nie przeszkadzać?

Jeżeli chciałbyś zacząć rozwijać swoją koncentrację uwagi – odbierz bezpłatny ebook. Przedstawiam w nim 3 sposoby, dzięki którym możesz polepszyć ją już dziś.