Odcinek 6: Kim jest czarny charakter w Twoim życiu? Dowiedz się jak go namierzyć, jak z nim walczyć i zostań bohaterem

Cześć, nazywam się Monika Dąbrowska – jestem psychologiem, a to jest podcast dla osób, które czują się przytłoczone pracą i chcą odzyskać energię i czas do realizacji marzeń, aby doświadczać dzięki temu większego poczucia wolności i spełnienia.

Zanim przejdę do głównego tematu dzisiejszego odcinka chciałabym zaprosić Cię do skorzystania z Biblioteki Narzędzi Podcastu. Jest to miejsce, w którym znajdziesz dodatkowe, całkowicie bezpłatne materiały. Mają one postać narzędzi i ćwiczeń rozwojowych, dzięki którym będziesz mógł zgłębić bardziej temat poruszany w konkretnym odcinku i tym samym polepszyć jakość swojego życia. Szczególnie polecam Ci tzw. „Kalendarz Doładowań” oraz ćwiczenie „Odzyskaj radość życia”. Link do materiałów znajdziesz tutaj.

W dzisiejszym odcinku wracam do tematu wykorzystania teorii gier w odzyskiwaniu radości i smaku życia na podstawie książki autorstwa Jane McGonigal pt. „Superbeter. Życie to gra naucz się wygrywać”. W odcinku 4 opisałam genezę powstania metody superbetter, wyjaśniłam też czym są tzw. doładowania psychiczne, fizyczne, emocjonalne i społeczne w grze. Jeżeli więc jeszcze nie przesłuchałeś odcinka 4, to bardzo Cię do tego zachęcam.

Dzisiaj opowiem Ci o drugim bardzo istotnym elemencie gry wg idei superbetter, gry mającej na celu odzyskiwanie radości i poczucia wolności. Tym elementem są tzw. czarne charaktery.

W tym odcinku dowiesz się m.in.

• czym jest czarny charakter i dlaczego przeszkadza w osiągnieciu pełni radości i wolności w życiu
• jak możesz zidentyfikować swój czarny charakter
• jakie są przykłady czarnych charakterów (podam również odniesienia do popkultury)
• za pomocą jakich strategii możesz walczyć ze swoimi czarnymi charakterami
• opowiem również o tym czym jest elastyczność psychiczna, jak ją rozwijać i co wspólnego ma ona z walką względem czarnych charakterów

Pod tym linkiem znajdziesz również dodatkowe materiały, które pomogą Ci w skutecznej identyfikacji czarnych charakterów i w przygotowaniu strategii walki z nimi.

Zastanówmy się najpierw kim właściwie jest tzw. czarny charakter w grze?

W filmach, w grach komputerowych czy planszowych czarny charakter jest to postać, grupa postaci albo jakiś czynnik, który utrudnia bohaterowi osiągnięcie celu. I tak na przykład Joker jest wrogiem Batmana, Venom jest wrogiem Spider-Mana. Ale czarny charakter może mieć też formę spadających bomb w grze Suplapex.

W naszym codziennym życiu także istnieją czarne charaktery, a ich rolą jest dokładnie to samo. Utrudniają one bohaterowi – czyli Tobie – osiągnięcie upragnionego celu w grze zwanej życiem. Innymi słowy, jeżeli nawet chcesz czuć się zdrowy, szczęśliwy, pełen sił witalnych itd. to taki czarny charakter może sprawić, że radość życia i witalność będzie trudna do osiągnięcia, a zamiast tego będziesz czuł frustrację i zniechęcenie.

Czym jest czarny charakter w życiu codziennym?

Twoi wrogowie mogą mieć charakter psychiczny np. myśli, fizyczny np. jedzenie, emocjonalny np. poczucie żalu, czy społeczny np. praca.

Można więc powiedzieć, że Twoim czarnym charakterem jest wszystko to, co powstrzymuje Cię od zrobienia tego, czego potrzebował byś się podjąć, aby poczuć się lepiej, aby np. odzyskać radość życia, przebiec maraton, schudnąć zdać egzamin itd.

Jak możesz zidentyfikować swój czarny charakter?

Aby namierzyć swój czarny charakter powinieneś przede wszystkim zwiększyć swoją świadomość wobec tych wszystkich czynników, które moją stać na drodze do Twojego rozwoju lub sprawiać ci ból czy trudności. Zrezygnuj z tłumienia, blokowania lub zaprzeczania negatywnym uczuciom, doświadczeniom czy myślom, gdyż tylko przyjrzenie się im sprawia, że możesz sobie skuteczniej z nimi poradzić.

Jakie mogą być przykłady czarnych charakterów w życiu codziennym?

Słodycze – cukierki, batoniki, czekoladki, chipsy – wszystko to, co daje chwilowy zastrzyk energii, a potem sprawia, że stajemy się grubsi i bardziej ospali

Telefon i komputer – sprawiają, że nie idziesz  na spacer, na basen, nie możesz zasnąć, poczytać książki albo spotkać się ze znajomymi

Zbyt duża ilość pracy – sprawia ona, że nie masz energii na życie prywatne, na sport, sprawia że nie masz cierpliwości dla bliskich osób

Toksyczne myśli – sprawiają, że czujesz się nieszczęśliwy, może to być rozpamiętywanie porażek, porównywanie się z innymi itd.

Kiedy już zidentyfikujesz swój czarny charakter (będziesz wiedział w jakich okolicznościach się pojawia, co robi, co powoduje itd.) dobrą praktyką jest nadanie mu jakiejś nazwy. Dzięki temu możesz łatwiej zdystansować się względem Twojego czarnego charakteru i oddzielić go od siebie. To pozwala na skuteczniejsze radzenie sobie z nim.

Aby nie być gołosłowną podam Ci przykład mojego czarnego charakteru:

Telefonozaur – pojawia się najczęściej rano w weekendy i wieczorem przed zaśnięciem. Każe mi milion razy sprawdzać wiadomości i Instagrama.

Innym czarnym charakterem był w przeszłości

Smok Pracy – kazał mi on pracować bez wytchnienia, nie pozwał mi odpoczywać, ciągle chciał coś poprawić, uważał że robię za mało i źle, odmawiał mi przyjemności życiowych.

Zachęcam Cię do tego, abyś zastanowił się czy jest jakiś nawyk, który chciałbyś porzucić. Czy jest coś, co drenuje Cię z energii, albo co sprawia że panicznie się boisz?

Zachęcam Cię do pobrania materiałów do tego odcinka, w których znajdziesz dodatkowe wskazówki, dzięki którym będziesz mógł zidentyfikować czarne charaktery w swoim życiu.

Przejdźmy teraz do kolejnej, nie mniej ważnej kwestii.

W jaki sposób możesz walczyć ze swoimi czarnymi charakterami?

Po zidentyfikowaniu swojego czarnego charakteru powinieneś wypróbować różne strategie w radzeniu sobie z nim. Zwyciężasz wówczas, gdy powstrzymujesz go przed stanięciem na drodze to twojego celu. Dlaczego różnorodność strategii w walce z czarnym charakterem jest tak istotna?

Wyobraź sobie, co by się stało, gdyby  bohater sagi Andrzeja Sapkowskiego wiedźmin Geralt z Rvii, walczyłby ze wszystkimi potworów za pomocą jednej i zawsze takiej samej strategii. Jak zapewne się domyślasz – skończyłoby się to dla niego porażką, ponieważ walka z różnymi rodzajami potworów wymaga zupełnie innego podejścia. Potwory mają bowiem różne właściwości, różne sposoby walki itd. Przykładowo aby pokonać upiora Geralt musi rozkopać mu grób, położyć wampira na wznak i przebić jego serce kołkiem. Z kolei aby pokonać potwora zwanego Mantikorą Geralt może np. zastawić pułapkę w miejscu gdzie Mantikora żeruje, podłożyć mu zatrutą ofiarę albo wprowadzić go do miejsca, gdzie nie może latać (np. gęstego lasu lub ruin)  i walczyć z nim np. za pomocą strzał z kuszy. Warto wspomnieć, że wiedźmin dysponuje całym arsenałem magicznych znaków i eliksirów to walki. Np. znak Aard – może powalić potwora na ziemię, jeśli leci. Znak Yrden – spowalnia zadawanie ciosów przez potwora. Jeśli chodzi o eliksiry Kot – wystostrza wiedźminowi zmysły, jeśli walczy w ciemnym miejscu, Czarna Krew – zadaje obrażenia wampirom, Zamieć – wpływa na przyspieszenie refleksu wiedźmina i jego ruchów. Jak więc widzisz, wiedźmin dysponuje bardzo mocno rozwiniętym repertuar walki – po pierwsze wie dokładnie kim jest jego przeciwnik (czarny charakter), a po drugie wie także jak z nim walczyć.

Jakie są zatem strategie walki z czarnymi charakterami, które możesz wypróbować?

 Zasadniczo istnieje 5 metod walki:

Pierwszą z nich jest unikanie – np. jeżeli jesteś uzależniony od chipsów, nie jedz ani jednego. Unikaj sklepów albo półek w sklepie na których się znajdują. Nie kupuj ich do domu, wtedy dostęp do nich będzie utrudniony. Jeżeli np. uczysz się i rozprasza Cię Internet, możesz zablokować na określony czas wybrane strony internetowe, które najczęściej odwiedzasz.

Drugą strategią jest przeciwstawianie się – np. jeśli powstrzymujesz się od działania -> zacznij. Jeżeli coś odwlekasz np. odchudzanie – zastanów się jaki jest najmniejszy możliwy krok, który możesz zrobić, aby zacząć się? Może będą to ćwiczenia rozciągające przez 1 minutę po obudzeniu się? Przeciwstawianie się może polegać, też na powstrzymywaniu się od czegoś, np. aby przerwać ciąg negatywnych myśli zagraj w grę Tetris na telefonie – polega ona na układaniu kolorowych spadających klocków w szybkim tempie. To sprawi, że zajmiesz swoją uwagę czymś innym, niż negatywne myśli.

Trzecią strategią jest dostosowywanie się – polega ona na znalezieniu długotrwałego sposobu na radzenie sobie z czarnym charakterem. Podam Ci mój przykład. Jakiś czas temu weterynarz kazał mi nakładać, co wieczór specjalną pastę na zęby mojego kota po to, aby zapobiegać powstawaniu u niego płytki nazębnej. Ciągle zapominałam to robić, czasami przypominałam sobie o tym leżąc już w łożku. Ustawiłam więc budzik na godzinę 21.00 jako przypomnienie. Od tego momentu dbam o ząbki mojego kota codziennie. Inny przykład – ciągle zapominałam, żeby brać regularnie witaminy i miałam przez to mniej energii – witaminy były pochowane gdzieś w pudełkach w szafie i nie chciało mi się zaglądać tam i ich szukać. Dlatego kupiłam sobie pudełko na lekarstwa na 7 dni i mam je zawsze na swoim biurku w polu widzenia.

Czwartą strategią jest zakwestionowanie, które może mieć formę pytania – Czy naprawdę muszę całkowicie uwolnić się od absolutnie wszystkich negatywnych myśli, emocji i wspomnień, żeby móc żyć szczęśliwie? Czy koniecznie muszę być zawsze spokojny i pełen energii, żeby realizować swoje cele?

Zakwestionowanie pozwala Ci na realizowanie swoich marzeń nawet wtedy, gdy nie ma ku temu idealnych warunków i gdy nie możesz wyeliminować całkowicie bólu, cierpienia czy niepewności. Dobrym przykładem jest wędrówka hobbitów Sama i Froda do Mordoru celem zniszczenia pierścienia Saurona. Działalni oni w warunkach wysokiej niepewności, nie mieli wystarczającej ilości jedzenia, picia i snu, a mimo wszystko dzielnie realizowali swój cel.

Piątą strategią jest zmienianie, które polega na tym aby z czarnego charakteru zrobić doładowanie. Podam Ci swój przykład – za każdym razem kiedy pomyślę o tym, aby użalać się nad sobą -> zrobię 10 przysiadów. Dzięki temu zwiększam poziom serotoniny i polepszę swoje samopoczucie. I udowodnię sobie tym samym, że potrafię coś zrobić.

Powiem Ci teraz jeszcze krótko jak poradziłam sobie z moimi czarnymi charakterami?

Aby poradzić sobie z Telefonozaurem zamieniłam budzik w telefonie na zwykły budzik. Wyłączony telefon zaczęłam wynosić na noc do kuchni, dzięki czemu nie mam pokusy zaglądania do niego.

Aby poradzić sobie ze Smokiem Pracy zaczęłam m.in. pracować z minutnikiem i dzięki temu zaczęłam dbać o regularne przerwy.

W swojej książce autorka przedstawia cztery czarne charaktery, które najczęściej dręczą graczy:

• Lepkie Krzesło lub Lepkie Łóżko – osłabia energię fizyczną. Powoduje, że wolimy wylegiwać się na kanapie, albo przesiadywać przed telewizorem. Aby z nim walczyć wstań i policz do pięciu. Możliwe, że następnym razem będziesz chciał policzyć do 10 albo powiedzieć „Jestem wolny”.
• Więzienne Izolatka – osłabia odporność społeczną i sprawia, że tkwimy w lodowym igloo i nie możemy porozumieć się z drugim człowiekiem np. poprzez tkwienie w świecie telefonów i komputerów. Ten wróg działa na zasadzie błędnego koła..im dłużej w nim tkwimy, tym ciężej jest nam wyrwać się spod jego wpływu. Aby mu zaradzić zadzwoń do kogoś albo pójdź w miejsce, gdzie możesz przebywać z ludźmi
• Potwór Za Bardzo – osłabia odporność psychiczną i podsuwa Ci szereg wymówek, aby nie zrobić czegoś czego potrzebujesz, żeby czuć się lepiej np. „jestem zbyt wolny/stary/głupi/zmęczony/przygnębiony, żeby…”. Aby z nim walczyć zamiast mówić „Jestem za głupia, żeby nauczyć się języka obcego” powiedz sobie „Nie umiem jeszcze mówić np. po angielsku, ale codziennie poznam kilka nowych zwrotów”. Nie musisz najpierw zmieniać swoich uczuć ani przekonań na swój temat, żeby potem móc zadbać o siebie i zrobić coś, co Ci służy. Często wręcz dzieje się dokładnie odwrotnie – zmiana samopoczucia i zwiększenie samooceny następuje na skutek działania, które podejmujemy. Innymi słowy – zacznij działać, a wtedy twoje samopoczucie zmieni się jako rezultat Twojego działania.
• Bliźniak Poczucia Winy – Ten czarny charakter osłabia naszą odporność emocjonalną i sprawia, że gdy czujemy się niegodni czyjejś sympatii, możemy odczuwać poczucie winy, gdy ta osoba okazuje nam coś dobrego. Kiedy czujesz się winny w takiej sytuacji– podziękuj za wsparcie, troskę itd. i zamień poczucie winy na wdzięczność.

I tu dochodzimy do pytania:

Czy czarne charaktery są tylko jednoznacznie złe?

Może wydać Ci się zaskakujące, ale czarne charaktery pełnią zarówno w moim jak i Twoim życiu ważną pozytywną rolę. To dzięki czarnym charakterom i walce z nimi stajesz się coraz silniejszy i pomimo porażek i negatywnych doświadczeń odzyskujesz w sobie siłę, aby zmienić nieco strategię działania i spróbować ponownie osiągnąć cel.

Wyobraź sobie, że jesteś postacią w grze i idziesz długim korytarzem na którego samym końcu znajdują się magiczne wrota stanowiące wejście do świata pełnego sensu, zaradności, poczucia satysfakcji i spełnienia. Przejście przez wrota oznacza zwycięstwo w grze. Aby znaleźć się w tym świecie potrzebujesz wykonać szereg zadań, przechytrzyć wielu wrogów i uzyskać specjalny klucz, którym otworzysz wrota. Tym złotym kluczem jest elastyczność psychiczna, która oznacza Twoją zdolność do adaptacji do świata pełnego zmian i wyzwań. Dzięki niej potrafisz podejmować ryzyko, pokonywać trudności i koncentrować się na rozwiązaniach.

Dlaczego elastyczność psychiczna jest tak ważna?

Badania pokazują, że osoby które mają rozwiniętą tę umiejętność doświadczają większej ilości sukcesów zawodowych i osobistych, bliskich związków z ludźmi i czerpią większą radość z życia.

Potrafią też szybciej i efektywniej radzić sobie z porażkami, chorobami i kłopotami. Na przykład osoby, które doświadczyły ostrego urazu pleców i doświadczające związanego z nimi bólu, które dysponują większą elastycznością psychiczną, częściej się gimnastykują, stosują masaże itd. i nie rezygnują z normalnego życia, w efekcie czego częściej i szybciej dochodzą do zdrowia, niż osoby o niskiej elastyczności psychicznej, które takich działań nie podejmują. Z drugiej strony sztywność psychiczna dodatnio koreluje ze skłonnością do uzależnień i samookaleczeń oraz ze skłonnością do zaprzeczania i unikania tego, co bolesne i trudne.

Jak zatem możesz rozwijać swoją elastyczność psychiczną, aby walczyć z czarnymi charakterami i odzyskiwać radość życia?

Po pierwsze, jak już wspomniałam, powinieneś najpierw namierzyć swoje czarne charaktery. Staraj się zwiększyć swoją świadomość wobec tych wszystkich czynników, które moją stać na drodze do rozwoju lub sprawiać ci ból czy trudności.

Po drugie, kiedy już sobie uświadomisz, jakie są twoje czarne charaktery, będziesz mógł rozwinąć różne strategie radzenia sobie z nimi. Dysponowanie wieloma strategiami sprawia, że będziesz skuteczniej sobie radził w zależności od rodzaju czarnego charakteru, twojej energii psychofizycznej i od tego w jakiej sytuacji się aktualnie się znajdujesz.

Zachęcam Cię do tego, abyś po wysłuchaniu tego odcinka nie odkładał procesu namierzania czarnych charakterów i walki z nimi. Zajrzyj do dodatkowym materiałów, do których link znajdziesz tutaj i już dziś zacznij wprowadzać pozytywne zmiany do swojego życia.

Jeśli spodobał Ci się ten odcinek, zasubskrybuj podcast na swojej ulubionej platformie, polub go i podziel się nim z innymi. To dla mnie bardzo cenne, bo pozwoli odkryć go osobom zainteresowanym tymi tematami. Do usłyszenia, cześć.